Νέα για τις Ανοικτές Τεχνολογίες & την Ανοικτότητα - Οκτώβριος 2026

Αφού αποφάσισες να αφιερώσεις το Σαββατοκύριακό σου στο ελεύθερο λογισμικό (και στις δωρεάν μπύρες που φημολογείται ότι θα υπάρχουν ) — πολύ σωστή επιλογή! — άσε το όνομά σου για να ξέρουμε ότι έρχεσαι. Το υποσχόμαστε, η εγγραφή δεν θα πάρει πάνω από 5 λεπτά.

Η ΕΕΛΛΑΚ υπέβαλε αναλυτικά σχόλια, άρθρο προς άρθρο, στη δημόσια διαβούλευση του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης «Μέτρα εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1309», που αφορά στην ανάπτυξη υποδομών gigabit. Τα σχόλια εστιάζουν σε τέσσερις άξονες: ανοικτά δεδομένα, ανοικτό λογισμικό, διαλειτουργικότητα και διαφάνεια. Κατά την ΕΕΛΛΑΚ, η δημόσια χρηματοδότηση των υποδομών πρέπει να αφήνει πίσω της υποδομές, τεχνογνωσία και ψηφιακά αγαθά που μπορεί να αξιοποιεί ολόκληρη η κοινωνία, και όχι μόνο ο ανάδοχος της κάθε σύμβασης.

Στις 9 Οκτωβρίου 2026, από τις 10:00 έως τις 13:00, ο Οργανισμός Ανοιχτών Τεχνολογιών (ΕΕΛΛΑΚ) φιλοξένησε στην Αίθουσα Πολυμέσων της Βιβλιοθήκης του ΕΜΠ, στην Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου, μια εσωτερική τεχνική συνάντηση εργασίας για τα ανοιχτά γλωσσικά μοντέλα που εγκαθίστανται και λειτουργούν σε τοπική υποδομή. Η συνάντηση είχε ως στόχο να παρουσιαστούν υλοποιήσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη, να ανταλλαγούν εμπειρίες και να εξεταστούν τρόποι συνεργασίας σε τοπικά LLMs, υποδομές RAG, ελληνικά σώματα κειμένων και εφαρμογές για το δημόσιο τομέα. Η ΕΕΛΛΑΚ έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον έλεγχο των δεδομένων, στη διαφάνεια και στην αποφυγή εξάρτησης από κλειστές υποδομές.

Μέχρι πριν λίγα χρόνια ήταν αδιανόητο κυβερνήσεις να διαθέτουν δικές τους στρατηγικές για το ανοιχτό λογισμικό και τα ψηφιακά κοινά, με υπουργούς να τις υποστηρίζουν δημόσια. Σήμερα το τοπίο έχει αλλάξει ριζικά. Τον Ιούνιο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το Πακέτο για την Τεχνολογική Κυριαρχία (European Tech Sovereignty Package), το οποίο χαρακτηρίζει στρατηγικό κίνδυνο τα περίπου 264 δισ. ευρώ που δαπανώνται ετησίως σε ιδιόκτητα προϊόντα και υπηρεσίες εκτός Ευρώπης.

Στις 11 και 12 Δεκεμβρίου 2026, το WordCamp επιστρέφει στην Αθήνα για να σβήσει δέκα κεράκια, με μια διοργάνωση που υπόσχεται να είναι η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα.

Έρευνα του Citizen Lab τεκμηριώνει για πρώτη φορά ότι κατασκοπευτικό λογισμικό εγκαθίσταται σε συσκευές μέσω στοχευμένων διαφημίσεων, χωρίς ο χρήστης να χρειαστεί να πατήσει οτιδήποτε.

Η FOSSCOMM 2026, η 19η Πανελλήνια Συνάντηση Κοινοτήτων Ελεύθερου Λογισμικού και Λογισμικού Ανοιχτού Κώδικα, γίνεται το Σάββατο 31 Οκτωβρίου και την Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2026 στο Συνεδριακό Κέντρο του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής (Πανεπιστημιούπολη Αρχαίου Ελαιώνα, Θηβών 250, Αιγάλεω). Το πλήρες πρόγραμμα έχει ήδη δημοσιευθεί. Η συμμετοχή είναι δωρεάν και όλοι είναι ευπρόσδεκτοι.

Ανακοινώθηκε το πρόγραμμα του ετήσιου συνεδρίου για τη σημασιολογική διαλειτουργικότητα και την ψηφιακή διακυβέρνηση. Κεντρικό ερώτημα φέτος: πώς η διαλειτουργικότητα μπορεί να γίνει μοχλός ανταγωνιστικότητας για την Ευρώπη.

Ο Οκτώβριος, Ευρωπαϊκός Μήνας Κυβερνοασφάλειας, είναι μια καλή αφορμή για να θυμηθούμε κάτι που συχνά χάνεται μέσα στην τεχνική ορολογία: η κυβερνοασφάλεια δεν αφορά μόνο ειδικούς πληροφορικής. Αφορά τον πολίτη που χρησιμοποιεί ηλεκτρονική τραπεζική, τη μικρή επιχείρηση που εκδίδει τιμολόγια, τον δήμο που διαχειρίζεται προσωπικά δεδομένα, το νοσοκομείο που πρέπει να συνεχίσει να λειτουργεί ακόμη και μετά από επίθεση και τη μεγάλη επιχείρηση που εξαρτάται από δεκάδες πληροφοριακά συστήματα και προμηθευτές.

Το Open Source Observatory (OSOR) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δημοσίευσε την έκδοση του 2026 της έκθεσης «Progress and Trends in the National Open Source Policies and Legal Frameworks». Η έκθεση αποτυπώνει την εξέλιξη των πολιτικών και των νομικών πλαισίων για το Λογισμικό Ανοιχτού Κώδικα στην Ευρώπη. Το κεντρικό της μήνυμα είναι σαφές: ο ανοιχτός κώδικας δεν είναι πλέον ζήτημα τεχνικής προτίμησης ή απλή επιλογή στις προμήθειες. Έχει εξελιχθεί σε στρατηγικό εργαλείο για την ψηφιακή κυριαρχία και την ασφάλεια της Ευρώπης.

Η κυβέρνηση της Ολλανδίας αναπτύσσει ένα λειτουργικό σύστημα ανοιχτού κώδικα που βασίζεται στη διανομή Linux NixOS, η οποία έχει αναπτυχθεί στην ίδια τη χώρα. Η πρωτοβουλία αποτελεί βασικό πυλώνα του έργου DAWO (Digitally Autonomous Workplace for the Dutch Government – Ψηφιακά Αυτόνομος Χώρος Εργασίας για την Ολλανδική Κυβέρνηση), το οποίο υπάγεται στο Υπουργείο Εσωτερικών και Σχέσεων του Βασιλείου.

Σε λιγότερο από έναν χρόνο, ο χώρος που διεξάγεται η συζήτηση για τα κέντρα δεδομένων στις Ηνωμένες Πολιτείες άλλαξε. Από τις παρουσιάσεις των επενδυτών, μπήκε στις αίθουσες των δημοτικών συμβουλίων και από εκεί, όλο και συχνότερα, στις κάλπες. Τον Ιούνιο οι κάτοικοι του Monterey Park στην Καλιφόρνια ψήφισαν με 86% την οριστική απαγόρευση νέων κέντρων δεδομένων στην πόλη τους, τον Ιούλιο η Νέα Υόρκη πάγωσε προσωρινά, με εκτελεστικό διάταγμα, τις αδειοδοτήσεις μεγάλων εγκαταστάσεων σε ολόκληρη την πολιτεία, ενώ τουλάχιστον εκατό δήμοι και κομητείες έχουν ήδη θεσπίσει κάποιας μορφής μορατόριουμ. Θα ήταν βολικό να το διαβάσει κανείς ως τεχνοφοβία. Όποιος όμως διαβάσει τα δύο πιο πρόσφατα κείμενα για το θέμα, από τη FAS και το Brookings, θα δει τοπικές κοινωνίες που ανακαλύπτουν ότι οι αποφάσεις για το νερό, το ρεύμα και τη γη τους έχουν ήδη παρθεί κάπου αλλού.

Η ψηφιακή παιδεία πρέπει να ξεκινά από την πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Τα παιδιά χρειάζεται να μάθουν έγκαιρα τη σωστή χρήση των ψηφιακών μέσων και της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ), αλλά και να αναγνωρίζουν τους κινδύνους που απειλούν την υγιή ανάπτυξή τους. Το άρθρο εξετάζει πρώτα τι πρέπει να περιλαμβάνει ένα τέτοιο πρόγραμμα και πώς προστατεύει από τον κοινωνικό αποκλεισμό και τις ψηφιακές απάτες. Στη συνέχεια παρουσιάζει πώς οι ανοικτές τεχνολογίες μπορούν να το κάνουν πιο προσβάσιμο, διαφανές και βιώσιμο.

Ένα κοινό δεν υπάρχει από μόνο του. Για να είναι κοινό, πρέπει μια κοινότητα να το αναγνωρίζει ως τέτοιο, να εκδηλώνει τη βούλησή της να το διαχειριστεί συλλογικά και να έχει κανόνες, τυπικούς ή άτυπους, για τη χρήση και την προστασία του. Το κράτος συνήθως λειτουργεί ως εγγυητής και επόπτης, ώστε να αποτρέπεται η υφαρπαγή ή η ιδιοποίηση του πόρου για ιδιωτικό κέρδος.

Οι σύγχρονες πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης δεν σχεδιάστηκαν ως απλά εργαλεία επικοινωνίας· σχεδιάστηκαν ως περιφραγμένα οικοσυστήματα. Μέσα σε αυτά τα τείχη, διαμορφώνεται μια νέα μορφή ψηφιακής φεουδαρχίας

Η COMMUNIA εγκαινίασε σήμερα το fivefixes.eu, μια νέα ιστοσελίδα εκστρατείας που παρουσιάζει πέντε στοχευμένες αλλαγές στο ευρωπαϊκό δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας. Οι αλλαγές αυτές θα μπορούσαν να ωφελήσουν σημαντικά την έρευνα και την καινοτομία στην Ευρώπη.

Καθώς η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλάζει τον τρόπο παραγωγής και αξιοποίησης της πληροφορίας, η διατήρηση της ψηφιακής μνήμης αποκτά καθοριστική σημασία για τη δημοκρατία, την επιστήμη και τον πολιτισμό. Η προστασία της δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από τις αποφάσεις ιδιωτικών εταιρειών.

Το πρόβλημα αποκτά πολιτική διάσταση όταν λίγες ιδιωτικές επιχειρήσεις επηρεάζουν την παραγωγή και την πρόσβαση στη γνώση για εκατομμύρια ανθρώπους, χωρίς να υπόκεινται σε αντίστοιχο επίπεδο δημόσιου ελέγχου.